Νέοι πολιτικοί ή νέες πολιτικές;

στις

Στον γράφοντα αρέσουν οι έρευνες. Παρέχουν αυτή την επίπλαστη ασφάλεια που προκύπτει από την τεκμηρίωση. Σε σχέση με τους νέους και την πολιτική, υπάρχουν δύο λογιών έρευνες: Αυτές που έχουν να κάνουν με το ενδιαφέρον των νέων για τα πολιτικά πράγματα και αυτές που έχουν να κάνουν με το κατά πόσον υπάρχει ενδιαφέρον και ζήτηση για νέους στην πολιτική.

Εδώ υπάρχει θεωρητικά ένα παράδοξο: Από τη μια, φαίνεται ότι οι νέοι δεν ενδιαφέρονται για την πολιτική στην Ελλάδα (σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, το 70% των ατόμων έως 30 ετών δεν θα έθετε ποτέ υποψηφιότητα, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι στο 49%), ενώ, από την άλλη, σχεδόν σε όλες τις έρευνες που διεξάγονται τα τελευταία χρόνια, όταν τίθεται το ερώτημα «ποιο χαρακτηριστικό ενός υποψηφίου θα σας ωθούσε να τον ψηφίσετε;», το νεαρό της ηλικίας αποτελεί σημαντικό κριτήριο. Τελευταίο παράδειγμα αποτελεί η έρευνα της ProRata που πραγματοποιήθηκε μεταξύ 18-25 Απριλίου: Το 53% απάντησε ότι θα επηρεαζόταν πολύ ή αρκετά από την ηλικία του υποψήφιου. Εκ πρώτης όψεως, φαίνεται ότι η κοινωνία επιζητά τη συμμετοχή των νέων, αλλά αυτοί γυρίζουν την πλάτη τους. Συμβαίνει όμως κάτι τέτοιο; Η πρόθεση θεωρητικά υπάρχει: Πολλοί ψηφοφόροι επιθυμούν να ψηφίσουν νεότερους σε ηλικία υποψήφιους. Το νέο συνήθως υπονοεί και το άφθαρτο, και σε μια χώρα όπου όλα και όλοι φθείρονται και διαφθείρονται ταχύτατα, η γοητεία του καινούργιου, του αμόλυντου, του άμωμου, είναι ισχυρή. Όμως μεταξύ ενός ψηφοφόρου και ενός υποψηφίου μεσολαβούν πολλά, εκ των οποίων τρία είναι τα σημαντικότερα: α) τα κόμματα, β) ο εκλογικός νόμος, γ) τα ΜΜΕ.

Η επίδραση των κομμάτων.

Δεν υπάρχει κόμμα που να ισχυριστεί ότι δεν θέλει και δεν επιδιώκει να έχει νέους υποψήφιους στις τάξεις του. Όλοι πιστεύουν στο ταλέντο τους, στις ιδέες τους, στην ορμή και τη μαχητικότητά τους. Αλλά και οι σύμβουλοι των κομματικών ηγεσιών, δημοσκόποι, επικοινωνιολόγοι και λοιποί, συχνά ενθαρρύνουν την παρουσία νέων υποψηφίων, καθότι εκπέμπουν μια εικόνα φρεσκάδας, ανανέωσης και ελπίδας. Με άλλα λόγια, αποτελούν ένα ωραίο φόντο για τη φωτογράφιση του/της αρχηγού και χρήσιμο περιεχόμενο για άρθρα σε κυριακάτικες εφημερίδες με ευφάνταστους τίτλους, όπως «Οι πιο εκρηκτικές υποψήφιες», «Με άρωμα νεολαίας τα ψηφοδέλτια» και «Μπλουτζίν, Ίντερνετ και all-star στα αρχηγεία των κομμάτων». Κάπου εκεί όμως εξαντλείται και η χρησιμότητά τους. Όπως και οι κομματικές νεολαίες, οι νεαροί υποψήφιοι αποτελούν ένα άλλοθι, ένα ακόμα τσεκ στη λίστα για να μπορέσουν τα κόμματα να εμφανιστούν ως πολυσυλλεκτικά και σε επαφή με τον «πραγματικό κόσμο». Όμως όταν το παιχνίδι χοντραίνει, όταν δηλαδή ξεκινάει για τα καλά η μάχη για τον σταυρό, εκεί οι νέοι συνήθως παραμερίζονται: Τα καλά πάνελ στις σωστές ώρες και στα σωστά κανάλια συμπληρώνονται από τις πρώτες φίρμες, οι κομματικές εκδηλώσεις εστιάζουν κυρίως στους συνήθεις υπόπτους, εκτός από την καθιερωμένη πλέον ομιλία/συνεστίαση για τη νεολαία, ενώ όσοι είναι χρόνια στο πολιτικό κουρμπέτι έχουν, όπως είναι λογικό, αναπτύξει μηχανισμούς προώθησης και προβολής που είναι πολύ περισσότερο αποτελεσματικοί από οτιδήποτε θα μπορούσε να σκαρφιστεί ή να δημιουργήσει ένας νεοεισερχόμενος υποψήφιος.

Τα εμπόδια για την είσοδο νέων στα πολιτικά κόμματα και στην κεντρική πολιτική σκηνή είναι πολλά και δρουν αποτρεπτικά. Γι’ αυτό πολλά κόμματα υιοθέτησαν τον θεσμό της πολιτικής νεολαίας. Κάπως σαν το παιδικό τραπέζι στις οικογενειακές μαζώξεις τα Χριστούγεννα: Οι μεγάλοι σε ένα τραπέζι και οι μικροί σε άλλο. Και τι κάνουν οι μικροί; Αν κρίνουμε από τις φοιτητικές παρατάξεις και τις κομματικές νεολαίες, αποσυντίθενται μπροστά στα μάτια μας, όπως φάνηκε από το φιάσκο της ΟΝΝΕΔ αλλά και τον τραγέλαφο των φοιτητικών εκλογών. Φυσικά, κάποια μέλη των σημερινών πολιτικών ηγεσιών προήλθαν από κομματικές νεολαίες, όμως αυτές ουδέποτε λειτούργησαν ως φυτώρια νέων πολιτικών αλλά ως παραρτήματα δεύτερης διαλογής και ως μισθοφόροι, κουβαλητές, αφισοκολλητές, κλακαδόροι και γενικώς τα παιδιά για όλες τις δουλειές, εκτός από τη βασική, την πολιτική. Αυτοί που δεν χρειάστηκε να περάσουν από τη διαδικασία αυτή είναι κυρίως οι γόνοι: Γιοι και θυγατέρες τοπικών προυχόντων ή εθνικών θησαυρών, οι οποίοι με βάση το κληρονομικό
δίκαιο διεκδικούν τις προγονικές έδρες και θέσεις. Οι περισσότεροι γόνοι ισχυρίζονται ότι το όνομα αποτελεί επιβάρυνση και όχι διευκόλυνση, αποκρύπτοντας επιμελώς ότι το όνομα συνοδεύεται από τεράστιες βάσεις δεδομένων, πρόσβαση σε ΜΜΕ και οικονομική άνεση. Είναι εντελώς υποκριτικό για κάποιον γόνο να ισχυρίζεται ότι έχει τις ίδιες πιθανότητες εκλογής με έναν συνομήλικό του που δεν προέρχεται από πολιτική οικογένεια. «Ναι, αλλά μετά γίνεται πιο δύσκολο, γιατί κρίνονται αυστηρότερα» αντιτείνουν οι πατριάρχες των πολιτικών δυναστειών. Μα δεν θα έπρεπε, ούτως ή άλλως, να κρίνονται όλοι αυστηρά σε σχέση με το έργο που παράγουν; Δεν θα πρέπει όλοι να έχουν τις ίδιες υποχρεώσεις;

Ποιους ευνοεί ο εκλογικός νόμος;

Εκτός από τους γόνους, ο εκλογικός νόμος ευνοεί, αφενός, τους «παλιούς» και, αφετέρου, τους σελέμπριτι: Ονόματα αναγνωρίσιμα, τα οποία δεν χρειάζεται να οικοδομηθούν κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, κάτι που και κοστοβόρο είναι και χρονοβόρο. Ο σημερινός εκλογικός νόμος προβλέπει τεράστιες εκλογικές περιφέρειες, όπως αυτές της Αττικής και της Θεσσαλονίκης, όπου είναι προφανές ότι όποιος έχει περισσότερα χρήματα, καλύτερη δικτύωση και αμεσότερη πρόσβαση στα ΜΜΕ αποκτά ξεκάθαρο προβάδισμα. Ποιος ειλικρινά πιστεύει ότι υπάρχουν υποψήφιοι οι οποίοι θα προσεγγίσουν πόρτα-πόρτα τους 1.449.007 ψηφοφόρους της Β’ Αθηνών; Επιπλέον, με τον σημερινό εκλογικό νόμο, υποψήφιοι που έλαβαν 20.000 σταυρούς μένουν εκτός Βουλής και υποψήφιοι με 1.600 σταυρούς εξελέγησαν βουλευτές. Το σύστημα δηλαδή έχει τόσες δυσλειτουργίες που απωθεί εξαιτίας της δομής και της λειτουργίας του άτομα τα οποία θα τα ενδιέφερε, ενδεχομένως,να εμπλακούν στην πολιτική.

Τα media darlings

Καθώς ο εκλογικός νόμος επί της ουσίας ορίζει τα ΜΜΕ ρυθμιστές των εκλογών, αυτό προφανώς δημιουργεί στρεβλώσεις. Ξαφνικά, συντακτικές ομάδες εκπομπών, παρουσιαστές, καναλάρχες, γίνονται ταυτόχρονα αποδέκτες αιτημάτων αλλά και ρυθμιστές του βαθμού και της έντασης προβολής μεμονωμένων υποψηφίων. Η σχέση πολιτικής και ΜΜΕ είναι σε μεγάλο βαθμό αιμομικτική. Υπάρχουν υπερπροβεβλημένα άτομα τα οποία, ενώ «δεν τσουλάνε», κατά τη συνήθη έκφραση, εξακολουθούν να φιλοξενούνται σε εκπομπές με προνομιακούς όρους, και άλλα για τα οποία υπάρχει μέχρι και γραμμή απαγόρευσης. Ο νόμος προσπάθησε να περιορίσει τις στρεβλώσεις προβλέποντας ότι κάθε υποψήφιος έχει συγκεκριμένο αριθμό εμφανίσεων ανά κανάλι κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου, αλλά προφανώς δεν συνυπολόγισε ότι άλλο να εμφανίζεσαι μόνος σου στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων και άλλο σε μαγνητοσκοπημένο πάνελ μαζί με άλλους 12 εκπροσώπους κομμάτων στις 2 τα ξημερώματα, ούτε καλύπτει το τι συμβαίνει όλον τον υπόλοιπο χρόνο. Αντίστοιχα πράγματα συμβαίνουν στις εφημερίδες και τις ιστοσελίδες, ενώ εκ των πραγμάτων τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι κατά τι δημοκρατικότερα. Δεν είναι τυχαίο ότι η έρευνα της ProRata,που αναφέρθηκε νωρίτερα, επέλεξε να διερευνήσει τις απόψεις της κοινής γνώμης σε σχέση με 10 νέους πολιτικούς, εκ των οποίων οι 4 είναι γόνοι ή συγγενείς πολιτικών δυναστειών και άλλοι 4 είναι προϊόντα του κομματικού σωλήνα (δύο διετέλεσαν ηγετικά μέλη των νεολαιών των κομμάτων τους και δύο «χτίστηκαν» με συνέπεια από τα κόμματά τους στα πρώτα τους βήματα).

Το νέο δεν είναι πάντοτε ωραίο

Σε ένα παιχνίδι, λοιπόν, το οποίο και στημένο είναι σε μεγάλο βαθμό και δεν ντρέπεται να το δείξει κιόλας, πόσοι και ποιοι νέοι θα ενδιαφερθούν να συμμετάσχουν; Συνήθως εκείνοι που είτε δεν έχουν τίποτα ιδιαίτερο να χάσουν, είτε θεωρούν ότι μπορούν να εξασφαλίσουν έως ένα βαθμό την προβολή τους, δηλαδή κυρίως οι προαναφερθέντες γόνοι, οι σελέμπριτι και τα media darlings. Το νέο λοιπόν δεν είναι εξ ορισμού ούτε καλό ούτε άφθαρτο και προφανώς δεν αποτελεί από μόνο του σοβαρό κριτήριο επιλογής. Για παράδειγμα, από τα 8 κόμματα που εκπροσωπούνται στο ελληνικό κοινοβούλιο σήμερα, εκείνο με τον χαμηλότερο μέσο όρο ηλικίας είναι η Χρυσή Αυγή (43,2 έτη). Επιπλέον, ο σημερινός πρωθυπουργός πληροί μεν το κριτήριο της νεότητας, όμως δεν έχει σχεδόν τίποτα άλλο ενδιαφέρον ή αξιομνημόνευτο να επιδείξει πέραν αυτού. Η εμμονή στη δημιουργία νέων προσώπων και η συνεπακόλουθη αποδόμησή τους δεν αποτελεί ένδειξη ανανέωσης του πολιτικού δυναμικού της χώρας, αλλά μάλλον σημάδι της πενίας που υπάρχει στην εξεύρεση και ανάδειξη νέων πολιτικών, που όμως διαθέτουν και κάποιες επιπλέον αρετές πέραν της ηλικίας καιν του ονόματός τους.

Υπάρχει λύση;

Για ένα μεγάλο διάστημα, τα στελέχη των κομμάτων εξουσίας (κυρίως της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ), μέσα στην αγωνία τους να διατηρηθούν στην εξουσία ή έστω στην επικαιρότητα, εμπόδισαν συνειδητά οποιαδήποτε διαδικασία ανανέωσης του δυναμικού τους, κάτι που το πλήρωσαν, φυσικά, αργότερα. Όμως και νεότευκτα κόμματα δείχνουν ότι στα δύσκολα προτιμούν να αγοράσουν από τα έτοιμα (με μεταγραφές και συγχωνεύσεις), παρά να επιλέξουν τον δύσκολο, αργό και ακριβό δρόμο της κατασκευής νέων στελεχών. Ακόμα και ο σημερινός διάλογος ή η σημερινή μάχη (εξαρτάται πώς το βλέπει κανείς) στη λεγόμενη Κεντροαριστερά είναι σε μεγάλο βαθμό μια διαγενεακή πάλη. Παρά τις ραγδαίες αλλαγές που συνέβησαν τα τελευταία χρόνια, το ελληνικό πολιτικό σύστημα δεν είναι ανοιχτό, ούτε προβλέπει την καλλιέργεια της επόμενης γενιάς πολιτικών. Η Βουλή μπορεί να μην είναι πια μια κλειστή ανδροκρατούμενη λέσχη με μέλη συγκεκριμένες οικογένειες (αν και αυτό ελέγχεται), όμως αυτό αντικαταστάθηκε από το στοιχείο της τυχαιότητας, του άκρατου λαϊκισμού και της παρέμβασης των ΜΜΕ. Όσο ο εκλογικός νόμος δεν αλλάζει, τα κόμματα θα συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν τις υποψηφιότητες με όρους σελέμπριτι. Όσο το τίμημα για να θέσει κάποιος σοβαρή υποψηφιότητα παραμένει υψηλό, και ως προς τα χρήματα και ως προς το λεγόμενο «κόστος ευκαιρίας», το ποσοστό των νέων που δεν θα θέλει να εμπλακεί στα πολιτικά πράγματα θα μεγαλώνει κι άλλο και ο φαύλος κύκλος θα συνεχίεται, οδηγώντας την ελληνική πολιτική σκηνή σε ένα ακόμα αδιέξοδο και περιορίζοντας περαιτέρω τη δεξαμενή επιλογών, μεταξύ γόνων και ανίκανων.

Αρχική δημοσίευση: The Greek Report

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s