Οι επικίνδυνοι μύθοι της Κεντροαριστεράς

στις

«Η Κεντροαριστερά πρέπει να επανασυσταθεί», «να επανασυσπειρώσουμε τη μεγάλη δημοκρατική παράταξη», «η ενωμένη Κεντροαριστερά είναι μονόδρομος», «μόνο η Σοσιαλδημοκρατία θα φέρει την ελπίδα», «η Κεντροαριστερά θα δημιουργηθεί από τις δυνάμεις του μεταρρυθμιστικού χώρου». Δεν περνάει μέρα, ανεξαρτήτως της επικαιρότητας, που κάποιο πολιτικό στέλεχος, αυτοπροσδιοριζόμενο ως κεντροαριστερό, να μην προβεί σε μια αντίστοιχη δήλωση. Αν διατρέξει κανείς αυτές τις δηλώσεις, καθώς και τα συνοδευτικά μακροσκελή άρθρα, θα εντοπίσει γνωστά μοτίβα και διάφορους μύθους να αναπαράγονται:

  1. Η Κεντροαριστερά ήταν κάποτε ενωμένη: Όταν κάποιος αναφέρεται στην επανασύσταση, επανένωση, επανακόλληση κ.λπ., ουσιαστικά υπονοεί ότι κάποτε η Κεντροαριστερά υπήρξε μία και ομοούσια. Υπήρξε όμως; Και πότε; Όταν το ΠΑΣΟΚ είχε 40%; Ποια εκδοχή του ΠΑΣΟΚ ήταν κεντροαριστερή και επιθυμούμε να ανασυνταχθεί; Αυτή επί Σημίτη; Αυτή επί Γ. Παπανδρέου; Αν ναι, να θυμηθούμε ότι οι εκδοχές αυτές είχαν πολλές προσμείξεις: Από τον Άκη Τσοχατζόπουλο, που αλώνιζε ανενόχλητος, μέχρι το λεγόμενο «βαθύ ΠΑΣΟΚ», που σε μεγάλο βαθμό συγκροτεί σήμερα τον «βαθύ ΣΥΡΙΖΑ». Αυτές οι προσμείξεις ήταν πιο αθόρυβες, όμως έκαναν και την περισσότερη και, κυρίως, την πιο βρώμικη κομματική δουλειά: Έφερναν πολλές πελατειακές ψήφους στο ΠΑΣΟΚ, από τους αγροτοπατέρες στην επαρχία μέχρι τους διορισμένους στον τερατώδη δημόσιο τομέα της εποχής. Μήπως αναφερόμαστε στο ΚΚΕ Εσωτερικού; Στον παλιό Συνασπισμό; Στη ΔΗΜΑΡ; Ποια εκδοχή της Κεντροαριστεράς ακριβώς νοσταλγούμε; Και τι ποσοστά είχε αυτή η Κεντροαριστερά; Αναφέρω το θέμα των ποσοστών επειδή οι περισσότεροι από όσους μιλούν για την ενωμένη Κεντροαριστερά την αντιλαμβάνονται ως κόμμα εξουσίας.
  2. Υπάρχει μια ιδεολογία που ενώνει τους κεντροαριστερούς: Όσο και να προσπαθήσεις να ανακαλύψεις μια συμπαγή ιδεολογία, μια κοινή πολιτική πλατφόρμα, δεν πρόκειται να την ανακαλύψεις: Μια δημοκρατική Ελλάδα που θέλει μεταρρυθμίσεις, μια Ελλάδα με ανθρώπινο πρόσωπο, μια Ελλάδα που παράγει, τέτοια θα βρεις. Ακούγονται συμπαθή, αλλά δεν τα λες και ιδεολογία. Αυτό δεν είναι αναγκαστικά κακό, είναι όμως υποκριτικό όταν αποτελεί βασικό σου επιχείρημα για τη συσπείρωση ενός χώρου, βάσει ιδεολογίας, ενώ παράλληλα κατηγορείς τους υπόλοιπους ως απολίτικους.
    Ποιο είναι εντέλει το ηθικό πλεονέκτημα; Εδώ όμως κρύβεται μια παγίδα: Να μιλάς εν έτει 2016 για τις χάρες της Σοσιαλδημοκρατίας και παράλληλα να μην έχεις ιδέα για το πώς σκοπεύεις να βοηθήσεις έναν άνεργο καταδεικνύει έλλειμμα πολιτικής σκέψης. Να λες γενικά και αόριστα ότι θες μεταρρυθμίσεις αλλά να φοβάσαι να τις συγκεκριμενοποιήσεις λόγω πολιτικού κόστους είναι απολίτικο. Να λες ότι θες ανάπτυξη αλλά να μην έχεις ιδέα πώς λειτουργεί η αγορά αποτελεί πολιτική αβελτηρία, όπως εξάλλου και το να γαντζώνεσαι από μια ιδεολογία χωρίς καμία πρόταση διακυβέρνησης. Επίσης, αν όντως τίθεται θέμα ιδεολογίας, βρισκόμαστε μπροστά σε ένα παράδοξο: Η ΔΗΜΑΡ, ένα αδιαμφισβήτητα κεντροαριστερό κόμμα, έχει τροφοδοτήσει με στελέχη της τέσσερα διαφορετικά κοινοβουλευτικά κόμματα της σημερινής Βουλής: ΣΥΡΙΖΑ, Ν.Δ., ΠΑΣΟΚ-ΔΗΠΑΡ, Ποτάμι. Αυτό συνέβη λόγω διαφορετικών ερμηνειών της κεντροαριστερής ιδεολογίας; Συνέβη με βάση τη στρατηγική του ιδεολογικού μπολιάσματος; («Ελάτε να μεταλαμπαδεύσουμε τις αρχές της Κεντροαριστεράς σε άλλα κόμματα», ας πούμε;) Ή μήπως, Θεός φυλάξοι, συνδέεται με προσωποπαγείς ατζέντες πολιτικής επιβίωσης; Μα αν συνέβαινε κάτι τέτοιο, αυτό θα σήμαινε ότι το περιβόητο ηθικό πλεονέκτημα της Κεντροαριστεράς κλονίζεται, γεγονός το οποίο μας οδηγεί στον τρίτο μύθο, ο οποίος είναι ακριβώς αυτός:
  3. Η Κεντροαριστερά έχει ηθικό πλεονέκτημα: Το «ηθικό πλεονέκτημα» αποτελεί επιχείρημα-καταλύτη: Το χρησιμοποιείς χωρίς να χρειάζεται να το αποδείξεις, αν τολμήσει κάποιος να σε αμφισβητήσει τον κατακεραυνώνεις, του μιλάς για τους αγώνες για τη δημοκρατία, τον γυρίζεις, αν χρειαστεί, πίσω και στη Γαλλική Επανάσταση και προχωράς. Δεν είναι τυχαίο που και ο ΣΥΡΙΖΑ έχει το θράσος να το χρησιμοποιεί αφειδώς ακόμα. Έρχονται λοιπόν τώρα ορισμένοι κεντροαριστεροί και λένε: «Υπάρχει ηθικό πλεονέκτημα της Αριστεράς, αλλά δεν είναι του ΣΥΡΙΖΑ, είναι δικό μας». Το τεκμηριώνουν με την ίδια δημιουργική ασάφεια του ΣΥΡΙΖΑ («αγωνιστήκαμε, νοιαζόμαστε, δεν κυβερνήσαμε, δεν φέρουμε ευθύνη»). Παρότι το επιχείρημα έχει ουσιαστικά ακυρωθεί από τα πράγματα, πολλοί αυτοπροσδιοριζόμενοι ως κεντροαριστεροί, ανάμεσά τους και κάποιοι που έχουν κυβερνήσει επί σειρά ετών, εξακολουθούν να το χρησιμοποιούν.
  4. Αν ενωθεί η Κεντροαριστερά, θα γιγαντωθεί: Αυτή τη στιγμή έχουμε στον ευρύτερο χώρο της Κεντροαριστεράς το ΠΑΣΟΚ, τα απομεινάρια της ΔΗΜΑΡ, το ΚΙΔΗΣΟ, ένα τμήμα του Ποταμιού, και άπειρες πολιτικές κινήσεις/πρωτοβουλίες/ομάδες, ως επί το πλείστον προσωποπαγείς, όπως η Συμφωνία για τη Νέα Ελλάδα (Λοβέρδος), το Δημοκρατικό Κόμμα (Παπαδόπουλος), η Δυναμική Ελλάδα (Μόσιαλος), το Δίκτυο για τη Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα και την Ευρώπη (Διαμαντοπούλου), οι Μεταρρυθμιστές, η Μεταρρυθμιστική Αριστερά, οι Νέοι Μεταρρυθμιστές, η Πρωτοβουλία Β’, η Πολιτεία 2012, το Μπροστά και κάποιοι ακόμα που ξεχνώ, όχι όλοι με την ίδια βαρύτητα, την ίδια σημαντικότητα, την ίδια προσέγγιση ή τις ίδιες προθέσεις. Στο παρελθόν είχαμε και άλλους, όπως π.χ. την κίνηση των 58. Υποθέτω ότι όλοι αυτοί έχουν κάποιες βαθιές ιδεολογικές διαφορές να λύσουν μεταξύ τους (άρα πάλι καταρρίπτεται ο μύθος υπ’ αρ. 2). Αν όχι, γιατί υπάρχουν τόσοι πολλοί και διαφορετικοί φορείς; Εκτός αν μιλάμε πάλι για προσωποπαγείς ατζέντες (οπότε καταρρίπτεται ο μύθος υπ’ αρ. 3).

Εκτός από τα ονόματα τι;

Ας υποθέσουμε, λοιπόν, ότι όλοι αυτοί επιλύουν τις διαφορές τους, συμφωνούν και σε δήθεν επουσιώδη, δευτερεύοντα πράγματα, όπως το ποιος ηγείται του σχήματος (η μαρκίζα, που λέμε), ποια θα είναι η σειρά στα ψηφοδέλτια κ.λπ. και ενώνονται. Γίνεται λοιπόν ένα κόμμα-υπερπαραγωγή, και με Γεννηματά, και με Θεοδωράκη, και με Παπανδρέου, και με Διαμαντοπούλου, και με Παπαδόπουλο, και με Λυκούδη, και με Χρυσοχοΐδη και με όποιον άλλο πρέπει να ενταχθεί σε αυτήν την κεντροαριστερή dream team. Και μετά; Ανοίξαμε και σας περιμένουμε; Είναι τόσο ελκυστική αυτή η πρόταση που θα συρρεύσει αθρόα ο κόσμος μόνο και μόνο από τα ονόματα; (Έχουμε πει, σενάριο δεν θα υπάρχει, μόνο ένα all-star cast που θα αυτοσχεδιάζει.) Καλό θα είναι, όσοι πιστεύουν ότι μια συρραφή κομματιών της Κεντροαριστεράς δεν θα καταλήξει σε έναν κεντροαριστερό Φρανκενστάιν, να διδαχθούν από την εμπειρία του Ποταμιού, όπου κομματική βάση και κοινοβουλευτική ομάδα (με κάμποσα κεντροαριστερά στελέχη εντός της) δεν κατάφεραν να ζυμωθούν ή έστω να επικοινωνήσουν.

Ας ρωτήσουν επίσης τη Δράση και τη ΔΗΞΑΝ για το πώς κατάφεραν να πάρουν λιγότερες ψήφους μαζί παρά χώρια. Προφανώς και συμμερίζομαι την αγωνία όσων νιώθουν εγκλωβισμένοι ανάμεσα στην εφιαλτική κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ και σε μια Ν.Δ. που ούτε η ίδια δεν ξέρει ποια είναι. Προφανώς και συμμερίζομαι την αγωνία για το μέλλον της Ελλάδας, όπως και τον προβληματισμό για το τεράστιο ποσοστό αποχής στις εκλογές. Αυτό που δεν συμμερίζομαι είναι ότι η λύση βρίσκεται στη νεκρανάσταση ενός μορφώματος το οποίο, τελικά, ίσως υπάρχει μόνο στο φαντασιακό, και σίγουρα δεν προκύπτει ως λαϊκή απαίτηση, αλλά σαν προσωπική λύση για μια συγκεκριμένη ομάδα προσώπων και ελάχιστων γνήσια ρομαντικών της Σοσιαλδημοκρατίας. Δεν είμαι υπέρ ενός πολιτικού Καιάδα στον οποίο θα πρέπει να πεταχτούν όλοι οι άνθρωποι της Κεντροαριστεράς. Όμως η συζήτηση πρέπει να πάψει να είναι αυτοαναφορική και θα πρέπει να συνδεθεί κάποια στιγμή με την υπάρχουσα κοινωνική πραγματικότητα, με την οποία πολλά στελέχη της Κεντροαριστεράς έχουν πάρει διαζύγιο προ πολλού.

Εγκλωβισμένοι στο φαντασιακό

Ο εγκλωβισμός στην τρέχουσα συζήτηση για την Κεντροαριστερά υπονομεύει οποιαδήποτε δυνατότητα εναλλακτικών λύσεων και αποκλείει υγιείς δυνάμεις από το να σκεφτούν τη συμμετοχή τους στα κοινά ως ψηφοφόροι. Πολλώ δε μάλλον ως πολιτευτές. Η Κεντροαριστερά, η όποια Κεντροαριστερά υφίσταται, φαίνεται περισσότερο προβληματισμένη για την αποκατάσταση των στελεχών της παρά για την πορεία της χώρας.

Πρόβλεψή μου είναι ότι στην παρούσα φάση ο δικομματισμός θα ενισχυθεί, καθώς και η ψήφος σε γραφικούς «που όμως λένε αλήθειες», όπως ο Λεβέντης, και δυστυχώς σε ακραία «αντισυστημικά» μορφώματα, όπως η Χρυσή Αυγή. Και η Κεντροαριστερά; Αυτή θα παραμείνει στο φαντασιακό, δεσμεύοντας όμως παράλληλα τον μιντιακό και πολιτικό χώρο που θεωρεί ότι δικαιούται, συμβάλλοντας έτσι στη διατήρηση και όξυνση του πολιτικού αδιεξόδου της χώρας.

Αρχική δημοσίευση: The Greek Report

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s